Kleine tuin-aquaponiekit Naps, vijver 500 L

De teeltbak meet 1 m bij 1 m en is 12 cm diep, en de kleikorrels vervullen twee functies tegelijk. Ze houden de wortels vast, en hun poreuze oppervlak biedt plaats aan de kolonie nitrificerende bacteriën die de uitwerpselen van de vissen omzet in opneembaar nitraat: de teeltbak is dus tegelijk uw moestuin en het biofilter van de vijver. Met 12 cm substraat is de bak geschikt voor planten met een ondiep wortelstelsel, zoals kruiden, sla en eetbare bloemen, en veel minder voor vruchtgroenten die een groot wortelvolume nodig hebben. Kies dus voor basilicum, koriander, munt, peterselie of mesclun, en bekijk het assortiment planten om te telen met aquaponie voordat u gaat zaaien. Plant gaandeweg na de oogst opnieuw in plaats van alles ineens, zodat de planten nitraat in een gelijkmatig tempo opnemen. Het substraat wordt tussen twee teelten nooit volledig gewassen, want het draagt de bacteriekolonie waarvan de waterzuivering afhangt.

De drie kijkvensters veranderen de manier waarop u de vijver in de gaten houdt. Bij een ingegraven vijver kijkt u er van bovenaf in en ziet u alleen ruggen: een vis die vermagert, zich langs de wanden schuurt of op de bodem blijft, kan weken aan uw aandacht ontsnappen. Van opzij ziet u het zwemgedrag, de flanken en de vinnen, en ontdekt u een probleem voordat het tot verlies leidt. Ook het water zelf is zijdelings beter te beoordelen, want beginnende troebeling is door het kijkvenster ruim eerder te zien dan vanaf het oppervlak. De vijver blijft bovendien afgesloten door zijn plateau, zodat een jong kind de vissen kan zien zonder bij het water te kunnen. Reinig de kijkvensters bij elke beurt van buitenaf met een niet-schurende spons, want een bekrast kijkvenster blijft voorgoed troebel.

In een gewone siervijver hopen de uitwerpselen van de vissen zich op en moet u filteren, afzuigen en een deel van het water verversen. In de Naps pompt de pomp dit beladen water naar het teeltblad, waar de bacteriën het ammoniak omzetten in nitraat en de wortels dat opnemen, waarna het water in de tank terugvalt, bevrijd van het grootste deel van deze stoffen. U hoeft dus geen meststof toe te voegen voor de planten en hebt veel minder onderhoud aan de vijver. Uw routine bestaat uit enkele handelingen: de vissen voeren, het waterpeil aanvullen, de kijkvensters schoonvegen en het water testen, samen een paar minuten per week zodra het systeem staat. Het water wordt nooit weggegooid; alleen de verdamping en wat de planten uitdampen moeten worden aangevuld, enkele liters per dag midden in de zomer. Het artikel over bijvullen met water in juli en augustus legt uit hoe u kunt aanvullen zonder de vissen te schokken.

Een volume van 500 L op de grond is voldoende voor een stabiele visstapel, maar vangt temperatuurschommelingen slecht op, en daarin verschilt het van een ingegraven vijver met dezelfde inhoud. In juli bevat opwarmend water minder opgeloste zuurstof, precies wanneer de vissen er het meest van verbruiken, en dan komt de fontein volledig tot zijn recht. In de winter worden de vissen trager en eten ze veel minder: verminder het voeren naarmate het water afkoelt, want onopgegeten voer breekt af en verhoogt het ammoniumgehalte op het moment dat ook de bacteriën vertraagd zijn. Uw teeltbak draagt de winter door met veldsla of jonge scheuten in plaats van basilicum, dat tegen kou niet bestand is. In een streng klimaat kan het oppervlak dichtvriezen; houd dan een open wak vrij voor de gasuitwisseling, in plaats van het ijs stuk te slaan, want de schok plant zich voort naar de vissen.

De montage gebeurt zonder gereedschap en er hoeft niets te worden uitgegraven of gestort, zodat u de plek vrij kunt kiezen en later kunt verplaatsen door de vijver leeg te maken. Let eerst op de zonligging van de ondergrond en de nabijheid van een beschermd buitenstopcontact, want de pomp en de UV draaien continu bij elk weer. Een plek met ochtendzon en 's middags wat schaduw is vaak het beste compromis, want volle zon is gunstig voor de teelt maar verwarmt 500 L water snel. Zorg ook voor een doorgang rond de vijver om te voeren, te meten en te oogsten, en om bij de drie kijkvensters te komen. De Naps wordt in Frankrijk gemaakt en als bouwpakket geleverd; als u hem liever niet zelf in elkaar zet, is plaatsing met ingebruikname door een partnerinstallateur mogelijk, met begeleiding bij de start.

Tijdens de eerste maand vestigt de bacteriekolonie zich in de kleikorrels, en u zet pas vissen in het systeem als die kolonie er is. De metingen richten zich dan op ammonium en nitriet, die na elkaar oplopen en daarna weer onmeetbaar worden, terwijl het nitraat verschijnt: pas wanneer deze twee waarden terug op nul staan, kunt u de vissen inzetten, meestal na 3 tot 5 weken. Houd de pH daarna tussen 6,4 en 7,5, een compromis tussen de behoeften van vissen, bacteriën en planten, en de KH vult deze controle aan, want bij een te lage buffercapaciteit schommelt de pH van dag tot dag. Een meting om de 2 dagen tijdens de opstart en daarna één per week is voldoende; noteer elke waarde, want een reeks metingen laat zien hoe ver de cyclus is. Startbacteriën verkorten die wachttijd, en een analysepakket voor aquaponie dekt alle vier de metingen; de gids over een aquaponisch systeem goed opstarten beschrijft de volgorde van de stappen.