Algen in het bassin in de zomer : oorzaken & oplossingen

De zomer combineert drie factoren die een evenwichtig bassin in een algenfabriek veranderen. De watertemperatuur stijgt boven 20 °C, de directe bezonning bereikt 12 tot 14 uur per dag, en het metabolisme van de vissen draait op volle toeren, waardoor uitwerpselen en voedingsbehoefte vermenigvuldigen.

In deze omstandigheden versnelt de fotosynthese van de algen op spectaculaire wijze. Een fytoplanktoncel kan in minder dan 24 uur verdubbelen wanneer de temperatuur boven 22 °C komt met aanhoudende belichting.

Algen benutten dan het minste vrije voedingsstof in het water. Hoe meer direct zonlicht het bassin ontvangt, hoe meer organisch afval zich ophoopt, hoe explosief de woekering wordt. Een uitbarsting kan in slechts enkele dagen optreden.

Dit mechanisme goed begrijpen stelt u in staat op de juiste hefbomen te werken in plaats van passief te ondergaan.

Draadalgen vormen die lange zijdeachtige groene draden die zich winden rond stenen, planten en ondergedompelde accessoires. Drie geslachten domineren in Europese bassins : Spirogyra, Cladophora en Oedogonium.

Spirogyra verschijnt vroeg in de lente wanneer het water 12 tot 15 °C bereikt. Cladophora neemt in volle zomer het stokje over en vormt dichte, bijna viltige pluimen. Oedogonium hecht zich aan vaste dragers en verdraagt het mengen van water slecht.

Deze algen gedijen in helder, nitraatrijk, weinig beplant en blootgesteld water. Ze zijn niet giftig voor vissen, maar verstikken het bassin geleidelijk door afval te vangen en nachtelijke zuurstof te verbruiken.

Regelmatig verwijderen met een telescopisch schepnet blijft de meest effectieve preventieve maatregel om hun biomassa te beperken voordat ze het oppervlak afsluiten.

Het troebele groene water dat soms in 48 uur verschijnt is geen ziekte, maar een explosie van fytoplankton. Eencellige micro-algen, hoofdzakelijk van het geslacht Chlorella of Scenedesmus, vermenigvuldigen zich in suspensie in het water.

Elke liter kan miljoenen cellen bevatten die onzichtbaar zijn voor het blote oog. Hun omvang bedraagt ongeveer 5 tot 20 micron, waardoor ze door vrijwel alle klassieke mechanische filters kunnen passeren.

In tegenstelling tot draadalgen is fytoplankton niet altijd schadelijk. Het dient zelfs als voedsel voor dafniaën en jonge vissen. Maar zijn ongecontroleerde woekering blokkeert het licht, verstikt ondergedompelde planten en doet de opgeloste zuurstof bij zonsopgang bruusk dalen.

Water dat in minder dan een week groen wordt, signaleert bijna altijd een voedingsonbalans die snel moet worden gecorrigeerd.

Vaak verward met groene algen, vormen cyanobacteriën blauwig-groene, soms roodachtige sluiers met een schuimig of geschilderd uiterlijk. Het zijn geen algen maar fotosynthetische bacteriën, en dat maakt ze gevaarlijk.

Bepaalde soorten, zoals Microcystis of Anabaena, produceren microcystines, hepatotoxische gifstoffen die gevaarlijk zijn voor vissen, amfibioën, honden die het water zouden drinken, en mensen bij langdurig contact.

Ze verschijnen in warm, stilstaand water dat rijk is aan fosfor en arm aan beschikbare stikstof. Water dat sterk naar slib ruikt, een turquoise tint aanneemt en een film aan het oppervlak vertoont, moet onmiddellijk alarm slaan.

Bij vermoeden van een cyanobacteriënenbloom : sluit de toegang tot het bassin, geef de vissen niet meer te eten, en start maximale zuurstoftoevoer vóór elke behandeling.

Voor u handelt, moet u meten. De verantwoordelijke voedingsstoffen komen uit drie hoofdbronnen : de uitwerpselen van de vissen, dagelijkse overvoeding en dode bladeren die op de bodem verrotten.

Vier parameters verdienen een wekelijkse controle in de zomer. Nitraten (NO₃) moeten onder 50 mg/L blijven voor een recreatiebassin, idealiter onder 25 mg/L. Fosfaat (PO₄), vaak verwaarloosd, zou onder 0,035 mg/L moeten komen om algen werkelijk af te remmen.

De carbonaathardheid (KH) tussen 6 en 10 °dH stabiliseert de pH in de range 7 tot 8,5. Te zacht water ziet zijn pH in vol zonlicht omhoogschieten, de vissen stresseren en bepaalde algen bevorderen.

Meet ook de opgeloste zuurstof vroeg in de ochtend, vóór zonsopgang, dat is het kritieke moment van de dag. Een pH-test en een nitrietentest maandelijks zijn bij 22 °C niet meer voldoende.

Geen enkele behandeling geeft resultaat zonder eerst de zichtbare biomassa te hebben verwijderd. De draden bevatten weken aan opgehoopte voedingsstoffen, en ze laten zitten betekent de cyclus elke keer opnieuw opstarten.

Een schepnet met fijn maaswerk volstaat voor bassins tot 5 m³. Daarboven kunt u beter investeren in een telescopisch model met een steel van 1,60 m om het midden te bereiken zonder in het water te gaan en de vissen te verstoren.

Doe dit vroeg in de ochtend, wanneer de algen vol zuurstof zitten en makkelijker in plukken te vangen zijn. Draai het schepnet als een spaghettivork : de draden winden zich op een natuurlijke manier om de rand.

Maak meteen van de gelegenheid gebruik om om de twee maanden het slib van de bodem op te zuigen met een bassinzuiger. Deze laag sediment houdt fosfaten en organische stoffen vast, een echte voedselreserve voor zomeralgen.

Heterotrofe bacteriën zijn de onzichtbare bondgenoten van een helder bassin. Ze verbruiken rechtstreeks nitraten en opgelost organisch koolstof, en ontnemen algen zo hun voornaamste brandstof zonder enig chemisch product.

Een volwassen biologisch filter bevat al miljarden van deze micro-organismen. Maar in de zomer neemt hun activiteit toe met de temperatuur en is een steuntje in de rug vaak nuttig, zeker na een filterreiniging of een medicamenteuze behandeling.

De bacteriënactivatoren voegen geselecteerde stammen toe die snel de filterdragers kunnen koloniseren. Reken op twee tot drie weken om een duidelijke klaring van het groene water te zien.

Langdurige bacteriebollen geven hun lading geleidelijk af over één tot twee maanden. Een praktische oplossing voor buitenbassins waar men de ingrepen wil minimaliseren terwijl men een stabiel achtergrondeffect behoudt.

Bekend bij Britse vissers sinds de 19e eeuw, werkt gerststro langzaam maar duurzaam. Bij het verrotten in water geeft het polyfenolen vrij die, geöxideerd door licht, minimale hoeveelheden waterstofperoxide produceren.

Dit molecuul remt de celdeling van eencellige algen en draadalgen zonder vissen, planten of bacteriën te schaden. De aanbevolen dosering bedraagt ongeveer 50 gram per kubieke meter water voor een merkbaar effect.

Leg het stro in een drijvend netje, idealiter bij een pompretour om de beluchting rondom te maximaliseren. Het effect is merkbaar na vier tot zes weken, de tijd die nodig is om de afbraak op gang te brengen.

Het is eerder een preventieve methode dan een curatieve. Geïnstalleerd al in april, stabiliseert het het bassin voor het gehele warme seizoen. Als curatieve maatregel op een al gekoloniseerd bassin blijft zijn werking alleen onvoldoende.

Een plantenbedekking van 50 tot 70 % van het oppervlak verandert de situatie radicaal. Waterlelies, lotus en andere drijvende planten dompelen de bodem van het bassin in een zachte schaduw, en ontnemen algen het licht dat ze begeren.

Waterhyacinten en waterbieslook, naast hun schaduwwerking, hebben ondergedompelde vezelige wortels die nitraten en fosfaten rechtstreeks uit het water pompen. Een volwassen waterhyacint absorbeert tot 1,9 gram stikstof per dag.

Onder het oppervlak voorzien waterpest, watervederkruid en hoornblad het water overdag van zuurstof en bieden een schuilplaats voor jonge vissen. Ze verbruiken ook nutriënten in directe concurrentie met algen.

Het evenwicht bouwt zich op over meerdere seizoenen. Reken op één waterlelie per 2 tot 3 m² oppervlak en vul aan met meerdere ondergedompelde zuurstofplanten bij de aanplant om het op gang brengen te versnellen.

Opgeloste zuurstof speelt een vaak onderschatte rol. 's Nachts verbruiken algen evenveel O₂ als ze overdag produceren, en de vissen stikken bij zonsopgang wanneer de concentratie onder 4 mg/L daalt.

Een beluchter van goede capaciteit beweegt het oppervlak en vergemakkelijkt de gasuitwisseling met de atmosfeer. Streef naar een luchtdebiet van ongeveer 0,5 tot 1 liter per minuut per 1 000 liter bassinwater in volle zomer.

Poreuze stenen verspreiden fijne bellen die langer in contact blijven met het water en beter zuurstof toevoeren dan grote bellen bij hetzelfde vermogen. Plaats ze op het diepste punt om de hele waterkolom te bewegen.

Een waterstraal, een waterval of een pompretour gericht op het oppervlak vullen de beluchting overdag aan. 's Nachts neemt de beluchter het over en voorkomt abrupte zuurstofdalingen die fataal zijn voor kwetsbare vissen.

De eerste fout is het volledig leeglopen van het bassin om van nul te beginnen. Deze handeling vernietigt de volwassen bacterieflora, en het nieuwe water, rijk aan minerale voedingsstoffen, wordt een droomterrein voor onmiddellijke herkolonisatie.

De vissen overvoeren verergert het probleem in enkele dagen. Een volwassen koikarper heeft slechts een portie van 1 tot 2 % van zijn gewicht per dag nodig, verdeeld in twee beurten. Elk teveel belandt in de filtratie of op de bodem. Om overdosering te vermijden, kunt u overwegen een automatische voederautomaat te installeren.

Het systematisch gebruik van chemische algiciden verwijdert weliswaar algen, maar een massale dode biomassa verbruikt bij het verteren enorm veel zuurstof. Het risico op verstikking van de vissen wordt reël in de dagen na een behandeling.

Als curatief middel op een al onevenwichtig bassin is de bioactieve anti-algentablet de voorkeur, omdat deze gerichte werking combineert met een stabiliserende bacterietoediening.