De 15 planten om te kweken in aquaponie

Voor beginners wordt aangeraden te starten met makkelijk te kweken planten. Het doel is de opstart van het systeem te bevorderen en tegelijkertijd voor een eerste bemoedigende oogst te zorgen.

Bladgroenten zijn ontegenzeggelijk de sterren van aquaponische systemen. Hun snelle groei, bescheiden voedingsbehoeften, aanpassingsvermogen en vermogen om de stikstofkringloop te stabiliseren maken hen tot perfecte bondgenoten, zowel voor beginners als voor ervaren aquaponisten. Bovendien bieden ze een uitstekend rendement met minimale inspanning.

Sla, spinazie, rucola, boerenkool, snijbiet, mosterd…
Al deze bladgroenten groeien krachtig en worden vaak continu geoogst, wat hun rendabiliteit optimaliseert. Ze zijn ook essentieel voor het systeemevenwicht, omdat ze de door de vissen geproduceerde nitraten efficiënt absorberen, waardoor stikstofpieken worden verminderd en gezond water wordt gehandhaafd.

• Sla : Zeer weerbaar, verdraagt uiteenlopende omstandigheden, groeit snel (soms in 30 dagen) en kan het hele jaar door continu worden geoogst. Ideaal om de waterparameters te stabiliseren.
• Spinazie : Geeft de voorkeur aan koelere temperaturen (10 tot 20°C) en goed belucht water. Gevoelig voor overmatige hitte, maar zeer rijk aan ijzer en vitaminen.
• Rucola en mosterd : Twee sterk smakende bladgroenten die makkelijk te kweken zijn. Ze ontkiemen snel (3-5 dagen) en brengen diversiteit in salades.
• Boerenkool en snijbiet : Robuuster, verdragen temperatuurschommelingen beter en produceren over een lange periode. Zeer rijk aan voedingsstoffen (calcium, vitamine K), perfect voor een gevarieerd aanbod.

Kruiden behoren tot de meest gewaardeerde planten in aquaponie. Hun hoge culinaire waarde, snelle groei en bescheiden voedingsbehoeften maken van hen ideale kandidaten.

Net als bladgroenten kunnen ze met weinig voedingsstoffen worden gekweekt en passen ze zich goed aan in een jong systeem dat nog in stabilisatie is. Nog een bijkomend voordeel : de meeste van deze planten worden geleidelijk geoogst, blad voor blad, zonder hun ontwikkeling te belemmeren. Dit maakt continue productie mogelijk over meerdere weken, zelfs maanden. Sterk gewaardeerd voor hun culinair nut bieden ze ook een esthetische en geurrijke dimensie aan het systeem. Hun snelle ontwikkeling en tolerantie voor constante vochtigheid maken ze tot hoge-toegevoegde-waardeteelten, zowel voor eigen consumptie als voor lokale verkoop.

Basilicum, munt, peterselie, koriander, bieslook, dille…
Al deze kruiden groeien bijzonder goed in goed beluchte bakken, dankzij de direct opneembare voedingsstoffen in het water.

• Basilicum : Veeleisend op het gebied van licht, het groeit snel en kan om de twee weken worden gesnoeid. Het voegt een onmiskenbaar tintje toe aan uw tomatensalades en Italiaanse gerechten.
• Munt : Uiterst productief, het kan snel invasief worden. Het wordt daarom aanbevolen het in aparte potten te kweken om de uitbreiding te beheersen.
• Peterselie : Zeer weerbaar, het groeit in het begin langzaam maar kan maandenlang onophoudelijk produceren.
• Koriander en dille : Gevoeliger voor hitte, ze zijn ideaal in de koelere periodes. Hun teelt verbetert de biodiversiteit en bevordert de regulering van insecten.

Vruchtgroenten zijn veeleisender op het gebied van licht, voedingsstoffen en warmte, maar hun teelt in een rijp aquaponisch systeem kan uiterst belonend zijn. Ze hebben vaak een fysieke steun nodig (hydroponisch kweekblok of kokosvezel) en een goed klimaatbeheer, maar leveren in ruil kleurrijke en rijke oogsten op.

Tomaten, komkommers, paprika, pepers, aubergines…
Al deze planten behoren tot de solanaceën of cucurbitaceën, twee grote families die zich zeer goed aanpassen aan aquaponie mits het systeem goed is ingerijdt.

• Tomaten : zeer populair, ideaal voor vloed/drainage-bakken of NFT. Ze produceren lang en kunnen meerdere kilo’s vruchten per plant geven, op voorwaarde dat er warmte en een stevige steunconstructie is om op te klimmen.
• Komkommers : net als courgettes (als het systeem groot genoeg is) gedijen ze in een ruime, goed geventileerde omgeving met een substraat dat een goede wortelcirculatie mogelijk maakt. Ze hebben een goede opspalier nodig.
• Paprika en pepers : nauw verwant, ze ontwikkelen zich goed in diepe voedingsstofrijke bakken. Ze houden van constante warmte, direct licht en goed gereguleerde vochtigheid.
• Aubergines : hoewel minder gangbaar, kunnen ze ook zeer mooie vruchten produceren op voorwaarde van een stabiel systeem en goede bezonning.

Aquaponie beperkt zich niet tot bladgroenten en traditioneel fruit ! Tal van "secundaire" of aanvullende planten kunnen uw systeem ook verrijken. Deze teelten laten vaak toe te spelen met rotaties, de ruimte te optimaliseren of zoete en originele accenten aan uw oogsten toe te voegen.

• Aardbeien : zeer gewaardeerd, groeien uitstekend in een verticaal of hangend systeem. Hun smaak is vaak intenser dankzij de rechtstreeks in het water opgenomen voedingsstoffen. Ze houden van koelte maar ook van licht.
• Klimboontjes : zoals sperziebonen, passen perfect in goed uitgebalanceerde systemen met een goede steun. Ze verrijken het systeem ook met stikstof via hun wortels, een kleine bonus voor het algemene evenwicht.
• Meloen kan worden geprobeerd in goed aan zon blootgestelde systemen, met voldoende ruimte en een goede steun voor de stengels.

Aquaponie maakt het kweken van een breed scala aan groenten, fruit, kruiden en aromatische planten mogelijk, maar dat betekent niet dat het universeel geschikt is voor alle plantensoorten. Bepaalde planten zijn bijzonder slecht aangepast aan dit type omgeving vanwege hun behoefte aan specifiek substraat, hun gevoeligheid voor vochtigheid, of hun groei die niet past bij aquaponische systemen.

Wortelgroenten en bolgewassen

Bovenaan de lijst staan wortelgroenten en bolgewassen zoals wortelen, aardappelen, uien, rapen, radijsjes en bieten. In een voortdurend bevloeid kweekbed lopen wortels en knollen het risico te vervormen, te rotten of zwak te blijven. De constante vochtigheid is immers niet gunstig voor hun ontwikkeling, omdat ze de natuurlijke beluchting van de bodem verhindert.

Fruitbomen

Andere planten met trage groei of een invasief wortelstelsel zijn eveneens te vermijden. Fruitbomen, struiken of grootschalige planten zijn niet realistisch in een thuisaquaponiesysteem, omdat hun verankering diepe en stabiele grond vereist, vaak onverenigbaar met de lichte substraten zoals klei-expansékorrels. Hun levensduur en omvang maken ze moeilijk beheersbaar in een bak of aquaponische toren.

Planten met specifieke bodembehoefte

Bepaalde soorten hebben behoefte aan omstandigheden die aquaponie hen niet kan bieden. Dat geldt voor planten die droge of zure grond prefereren, zoals bepaalde heideplanten (bv. bosbessen, rododendrons, azalea's), of ook cactussen, die niet gedijen in een voortdurend vochtige omgeving.