Aquaponie is ideaal om een grote verscheidenheid aan planten te kweken, zowel binnen als buiten. Bepaalde variëteiten passen bijzonder goed bij deze soilloze kweekwijze, met een constante aanvoer van voedingsstofrijk water.
Door aquacultuur en hydrocultuur te combineren biedt aquaponie een perfect uitgebalanceerd ecosysteem, gunstig voor de teelt van tal van planten. De keuze van de gewassen is essentieel om de stabiliteit van het systeem, de waterkwaliteit en een bevredigende plantenproductie te garanderen. Bepaalde planten passen zich beter aan deze vochtige, voedingsstofrijke en soms temperatuurvariabele omgeving aan. Hier is een overzicht van de planten die het best geschikt zijn voor uw aquaponische installatie, of die nu thuisgebruik of professioneel gebruik betreft.
Voor beginners wordt aangeraden te starten met makkelijk te kweken planten. Het doel is de opstart van het systeem te bevorderen en tegelijkertijd voor een eerste bemoedigende oogst te zorgen.
Bladgroenten zijn ontegenzeggelijk de sterren van aquaponische systemen. Hun snelle groei, bescheiden voedingsbehoeften, aanpassingsvermogen en vermogen om de stikstofkringloop te stabiliseren maken hen tot perfecte bondgenoten, zowel voor beginners als voor ervaren aquaponisten. Bovendien bieden ze een uitstekend rendement met minimale inspanning.
Sla, spinazie, rucola, boerenkool, snijbiet, mosterd…
Al deze bladgroenten groeien krachtig en worden vaak continu geoogst, wat hun rendabiliteit optimaliseert. Ze zijn ook essentieel voor het systeemevenwicht, omdat ze de door de vissen geproduceerde nitraten efficiënt absorberen, waardoor stikstofpieken worden verminderd en gezond water wordt gehandhaafd.
Kruiden behoren tot de meest gewaardeerde planten in aquaponie. Hun hoge culinaire waarde, snelle groei en bescheiden voedingsbehoeften maken van hen ideale kandidaten.
Net als bladgroenten kunnen ze met weinig voedingsstoffen worden gekweekt en passen ze zich goed aan in een jong systeem dat nog in stabilisatie is. Nog een bijkomend voordeel : de meeste van deze planten worden geleidelijk geoogst, blad voor blad, zonder hun ontwikkeling te belemmeren. Dit maakt continue productie mogelijk over meerdere weken, zelfs maanden. Sterk gewaardeerd voor hun culinair nut bieden ze ook een esthetische en geurrijke dimensie aan het systeem. Hun snelle ontwikkeling en tolerantie voor constante vochtigheid maken ze tot hoge-toegevoegde-waardeteelten, zowel voor eigen consumptie als voor lokale verkoop.
Basilicum, munt, peterselie, koriander, bieslook, dille…
Al deze kruiden groeien bijzonder goed in goed beluchte bakken, dankzij de direct opneembare voedingsstoffen in het water.
Vruchtgroenten zijn veeleisender op het gebied van licht, voedingsstoffen en warmte, maar hun teelt in een rijp aquaponisch systeem kan uiterst belonend zijn. Ze hebben vaak een fysieke steun nodig (hydroponisch kweekblok of kokosvezel) en een goed klimaatbeheer, maar leveren in ruil kleurrijke en rijke oogsten op.
Tomaten, komkommers, paprika, pepers, aubergines…
Al deze planten behoren tot de solanaceën of cucurbitaceën, twee grote families die zich zeer goed aanpassen aan aquaponie mits het systeem goed is ingerijdt.
Aquaponie beperkt zich niet tot bladgroenten en traditioneel fruit ! Tal van "secundaire" of aanvullende planten kunnen uw systeem ook verrijken. Deze teelten laten vaak toe te spelen met rotaties, de ruimte te optimaliseren of zoete en originele accenten aan uw oogsten toe te voegen.
Aquaponie maakt het mogelijk een breed scala aan fruit, groenten, kruiden en aromatische planten te kweken, maar dat betekent niet dat het voor alle plantensoorten geschikt is. Sommige planten zijn om uiteenlopende redenen slecht aangepast aan dit type omgeving: ze stellen specifieke eisen aan het substraat, zijn gevoelig voor vocht, of groeien op een manier die niet verenigbaar is met aquaponische systemen.
Bovenaan de lijst staan knol- en bolgewassen zoals wortelen, aardappelen, uien, rapen, radijsjes en bieten. In een teeltbed dat voortdurend van water wordt voorzien, lopen wortels en knollen het risico te vervormen, te verrotten of onderontwikkeld te blijven. De constante vochtigheid is namelijk ongunstig voor hun ontwikkeling, omdat ze de natuurlijke beluchting van de bodem belemmert.
Ook planten met een trage groei of een invasief wortelstelsel worden beter vermeden. Fruitbomen, struiken en grootschalige planten zijn niet geschikt voor een aquaponisch systeem thuis, omdat hun verankering een diepe en stabiele bodem vereist die vaak onverenigbaar is met de lichte substraten zoals uitgebreid kleikorrels. Hun levensduur en omvang maken ze moeilijk beheersbaar in een bak of aquaponische toren.
Bepaalde soorten hebben omstandigheden nodig die aquaponie niet kan bieden. Dat geldt voor planten die de voorkeur geven aan droge of zure bodems, zoals bepaalde heideplanten (bijv. bosbessen, rododendrons, azalea's), en voor cactussen, die niet gedijen in een permanent vochtige omgeving.
Om uw aquaponische teelt te optimaliseren, is het belangrijk uw keuzes op meerdere criteria te baseren:
Bronnen
Tsoumalakou et al., Precise Monitoring of Lettuce Functional Responses to Minimal Nutrient Supplementation, Agriculture, 2022, Gemeten opbrengsten op sla en identificatie van ijzer en kalium als beperkende voedingsstoffen.
Yang en Kim, Characterizing Nutrient Composition and Concentration in Tomato-, Basil-, and Lettuce-Based Aquaponic and Hydroponic Systems, Water, 2020, Vergelijking van stikstofconcentraties en geleidbaarheid tussen aquaponie en hydroponie.
University of Latvia en project TransFarm, Plants in Aquaponics : Selection, Requirements and Limitations, Vergelijkende lichtbehoefte van teeltgroepen en aanbevolen belichtingsduur.
New Mexico State University, Aquaponics, Circular 680, Gebruikelijk nitraatbereik en waterparameters bij aquaponische teelt.
University of Florida IFAS, A Practical Guide for Aquaponics as an Alternative Enterprise, HS1252, Verhouding tussen voerrantsoen en houdbaar teeltoppervlak.
SMIDAP, Rapport du programme OPRA 2 sur l'aquaponie, Franse praktijkervaringen met teeltbeheer en opeenvolging van teeltronden.
Dat is mogelijk bij grote zaden, maar het kiemingspercentage blijft laag. Laat ze apart kiemen, in steenwol of spons, en verspeen ze bij drie echte blaadjes.
Gepubliceerde cijfers geven een eerlijke orde van grootte. Een Grieks onderzoek dat in 2022 verscheen in het tijdschrift Agriculture mat bij sla in aquaponie circa 1,2 kg per vierkante meter zonder enige nutritionele aanvulling, 1,5 kg met uitsluitend een toevoeging van gecheleerd ijzer, en 2,6 kg wanneer zowel ijzer als kalium werden toegediend. Dezelfde bak, dezelfde variëteit, en meer dan het dubbele aan opbrengst afhankelijk van alleen de voedingssturing.
Dit verschil wordt verklaard door de watersamenstelling. Analyses gepubliceerd in het tijdschrift Water in 2020 registreerden circa 75 mg per liter kalium in een aquaponische oplossing, tegenover 333 mg in de hydroponische referentieoplossing. De opbrengst van een bak hangt dus minder af van de gekozen variëteit dan van het eerste nutriënt dat tekortschiet. Een goed bezet systeem dat nooit wordt aangevuld kan plafonneren op de helft van wat het zou kunnen produceren, zonder dat er uiterlijk iets mis lijkt.
Voor een thuismoestuin zijn twee richtlijnen van belang. Een teeltoppervlak is alleen zinvol in verhouding tot de voederportie die aan de vissen wordt gegeven, want die bepaalt de hoeveelheid beschikbare voedingsstoffen. En een tegenvallende oogst wordt het eerst gediagnosticeerd aan de kant van de voedingsstoffen, zelden aan de kant van het zaaigoed.
Mengen werkt, mits u drie logica's respecteert:
Een bak voor bladgroenten en kruiden, een bak voor vruchtgroenten: de indeling is minder spectaculair, maar aanzienlijk productiever.
Buiten zorgen insecten daarvoor. In een gesloten kas of binnen niet: de bloemen vallen af zonder vrucht te vormen. Schud tomatenstengels elke dag voorzichtig heen en weer tijdens de warmste uren, of ga met een zachte kwast van bloem naar bloem bij komkommers en courgettes. Een eenvoudige ventilator die de lucht een paar uur per dag in beweging houdt, volstaat vaak voor nachtschadefamilie.
Zaai om de twee à drie weken een kleine partij in plaats van één grote batch tegelijk. Zo voorkomt u het productiegat na een massale oogst, en het geleidelijk verwijderen van planten voorkomt de abrupte daling in nitraatopname die optreedt bij het volledig leegmaken van de bak.
Niets wijst daarop, en de vergelijking valt eerder in het voordeel van aquaponie uit. Analyses gepubliceerd in het tijdschrift Water in 2020 registreerden ongeveer 110 mg per liter stikstofsnitraat in aquaponie tegenover 200 mg in de referentie hydroponische oplossing, bij een geleidingsvermogen dat twee à drie keer lager lag. Publicaties van voorlichtingsdiensten situeren het gebruikelijke werkbereik tussen 5 en 150 ppm nitraat.
Het nitraatgehalte van een sla hangt vooral af van de hoeveelheid licht die de plant de dagen vóór de oogst heeft ontvangen. Oogst bij voorkeur aan het einde van de dag en bij helder weer, liever dan vroeg in de ochtend na een bewolkte week.
Aquaponie combineert op harmonieuze wijze visteelt en plantenteelt in een duurzaam kringloopsysteem. Maar om deze aquatische tuin echt productief te maken, is het belangrijk te weten welke planten u moet kiezen.
Zonder aarde, gevoed door het water van de vissen: aardbeien groeien schoon, geurig en binnen handbereik. Met de juiste rassen en een aantal sleutelcondities is dit een van de meest bevredigende teelten in aquaponie.
De olla is een pot van microporeus terracotta die vlak bij de wortels van de planten in de grond wordt begraven. Ze laat het water langzaam vrij naargelang de behoeften van de wortels, wat
Aquaponie berust op een nauwkeurig evenwicht tussen vissen, planten en bacterieën. Wanneer dit evenwicht verstoord raakt, kunnen planten snel tekenen van voedingstekorten vertonen, ondanks een ogenschijnlijk stabiel systeem. Inzicht in de oorzaak van deze
De lotus is een waterplant waarvan de bloemen symbool staan voor de mooiste siervijvers. In de aquaponie is de lotus ook een waardevolle bondgenoot in een siersysteem (een vijver met goudvissen of koikarpers) dat
De zomer maakt de moestuin een machine van overvloed, en precies daar speelt het grootste voedselverlies zich af, bij gebrek aan ideeën voor de oogsten. Goed koken en bewaren wat u zelf hebt geteeld,
Kassen & aquaponiekits
Vind de kas of het aquaponiekit waar u altijd van gedroomd hebt ! Kant-en-klare modellen om eenvoudig te starten met aquaponie.
Wereld van PLANTEN
Zaden, substraten, meststoffen, compost en tuinbouwaccessoires voor een geslaagde groenteteelt in aquaponie.
Wereld van VISSEN
Voeding, vijvers, aquaria, wateranalyseapparatuur en diverse accessoires voor het welzijn van uw vissen.
Wereld van Uitrusting
Pompen, filters, beluchters, verwarmingen, verlichting, leidingen en accessoires om uw aquaponiesysteem uit te rusten en te beveiligen.
Wereld van OPLEIDING
Boeken en praktische opleidingen over aquaponie, agro-ecologie en voedselautonomie.
