Klein aquaponie-kit voor de tuin, vijver 500 L

Het teeltoppervlak bedraagt 1 m², gevuld met kleikorrels die twee functies tegelijk vervullen. Ze verankeren de wortels en herbergen de kolonie nitrificerende bacteriën die de uitwerpselen van de vissen omzet in opneembaar nitraat. Dit is dus tegelijkertijd uw moestuin en uw biofilter. Kies op dit oppervlak voor snelgroeiende gewassen die regelmatig geoogst worden: sla, mesclun, basilicum, peterselie, bieslook en groene kamerplanten. Ons artikel over planten kweken in aquaponie bespreekt wat er op een vierkante meter past. Het substraat wordt nooit volledig schoongemaakt tussen twee teelten door, omdat het de bacteriekolonie draagt waarvan de zuivering van de vijver afhankelijk is. Een vierkante meter bespeelt u bovendien het beste in verspringende series in plaats van als één enkele beplanting: een geoogste sla maakt een plek vrij die u direct opvult, zodat het biofilter ononderbroken werkt en de opname van nitraat regelmatig blijft.

De drie raampjes veranderen de manier waarop u de vijver beheert. Bij een ingegraven vijver kijkt u van bovenaf en ziet u alleen ruggen: een vis die vermagert, zich krabt of op de bodem blijft, ontgaat u wekenlang. Van opzij ziet u het zwemgedrag, de flanken en het gedrag, en u herkent een probleem voordat het een verlies wordt. Hetzelfde geldt voor het water zelf: water dat begint te troebelen is van opzij al zichtbaar ruim voordat u het van bovenaf merkt, en dat geeft u een paar dagen voorsprong om in te grijpen. In een systeem van dit volume, waar alles snel gaat, telt die voorsprong. Maak de raampjes schoon met een niet-schurende spons aan de buitenkant, een gekrast raampje blijft blijvend wazig, en aan de binnenkant tijdens de ledigbeurten, want algenwaas vormt zich er sneller dan op de ondoorzichtige wanden.

Een gewone siervijver heeft een terugkerend probleem: de uitwerpselen van de vissen hopen zich op en u moet filteren, sifonen en water verversen. Hier wordt dat afval precies de voedingsbron voor het teeltoppervlak, terwijl het water dat terugstroomt naar de vijver gezuiverd terugkomt. U hoeft dus geen meststoffen toe te voegen aan de planten en heeft veel minder onderhoud aan de vijver. Concreet komt uw routine neer op drie handelingen: de vissen voeren, het verdampte water aanvullen en drie parameters controleren – een kwestie van een paar minuten per week zodra het systeem eenmaal draait. Het waterverbruik is het meest opvallende voordeel: het water circuleert in plaats van weggegooid te worden, en alleen de verdamping moet worden gecompenseerd. Over een heel seizoen gaat het om tientallen liters aanvulling, terwijl een moestuin van hetzelfde oppervlak honderden liters verbruikt.

Een volume van deze omvang is voldoende voor een stabiele populatie, maar dempt temperatuurschommelingen minder goed dan een ingegraven vijver van dezelfde inhoud. In juli lost opwarmend water minder zuurstof op, en dan bewijst de fontein zijn nut. In de winter vertragen uw vissen en eten ze veel minder: verlaag de voeding, anders breekt onverteerd voer af en stijgt het ammoniumgehalte op het slechtst mogelijke moment. Ook de planten vertragen, en het kweekoppervlak brengt de winter beter door met veldsla of jonge scheuten dan met zomersla. Dit ritme leest u af uit de testresultaten, niet uit een kalender. In een koud klimaat kan het wateroppervlak dichtvriezen; het is beter een punt open te houden voor gasuitwisseling dan het ijs te breken, een schok die vissen slecht verdragen.

De montage gaat zonder gereedschap, wat voor een vijver van dit volume zeldzaam is, en er hoeft niets te worden gegraven of gestort. U kiest de locatie op basis van de bezonning van uw vierkante meter en de nabijheid van een stopcontact, en u kunt later van gedachten veranderen door de vijver leeg te laten lopen. Een zeer zonnige opstelling bevordert de teelt, maar warmt het water op; een plek die 's ochtends zon vangt en 's middags wat schaduw heeft, is dan ook vaak het beste compromis. Zorg verder voor loopruimte rondom de vijver zodat u kunt voeren, meten en oogsten zonder ergens overheen te stappen. Plan een beschermd buitenstopcontact in, de fonteinpomp en de uv-lamp draaien continu, want een verlengsnoer op de grond is geen aanvaardbare oplossing voor apparatuur die het hele jaar door en bij alle weersomstandigheden in bedrijf is.

De eerste weken bepalen het verdere verloop, want in die periode vestigt de bacteriekolonie zich in de kleikorrels. U volgt dan het ammonium en de nitriet, die ondetecteerbaar moeten zijn voordat er vissen worden toegevoegd, en daarna de pH, die tussen 6,8 en 7,2 moet liggen om vissen, bacteriën en planten tegelijk tevreden te stellen. De KH vult deze metingen aan: een te laag bufferend vermogen laat de pH van dag tot dag schommelen. Reken op één meting per 2 dagen gedurende 4 tot 6 weken, daarna één per week zodra het systeem is ingespeeld. Noteer deze waarden, want een reeks vertelt wat één losse meting niet zegt: ze toont de ammoniumpliek, gevolgd door de nitrietpiek, en vervolgens de terugkeer naar nul. Onze gids voor een goed begin van een aquaponisch systeem beschrijft welke meetwaarden het seinen geven om vissen te introduceren.