Zonder aarde, gevoed door het water van de vissen: aardbeien groeien schoon, geurig en binnen handbereik. Met de juiste rassen en een aantal sleutelcondities is dit een van de meest bevredigende teelten in aquaponie.
Weinig teelten geven zoveel genoegen als aardbeien in aquaponie. Gevoed door het water van vissen en op handhoogte geteeld, groeien ze schoon, beschermd tegen slakken en aarde die de vruchten vervuilt, en ontwikkelen een geur die supermarktaardbeien al lang vergeten zijn.
Toch moet je enkele regels volgen, want de aardbei is veeleisender dan een sla: hij vraagt om licht, zorgvuldige voeding en binnenshuis een duwtje in de rug bij bestuiving. Variëteiten, licht, temperatuur, pH, ijzer, planten, vermenigvuldiging, ziekten en oogst: deze gids behandelt alles zodat uw aardbeiplanten al in het eerste seizoen vruchten dragen, en dat nog lang.
De aardbei is een plant met oppervlakkige wortels: deze dringen slechts 15 tot 20 centimeter diep in het substraat door. Dat komt goed uit, want dat is precies de zone die een geïrrigeerd teeltbed fris, goed doorlucht en voortdurend voorzien van voedingswater houdt. Waar ze in zware grond zou lijden, groeit ze uitstekend in drainagemateriaal.
Zonder grond geteeld ontsnapt ze aan de meeste bodemgebonden ziektes en blijft ze onberispelijk, ver weg van modder en kruipende ongedierte. Het oogsten op tafelhoogte maakt het plukken een plezier in plaats van een rugbrekerij, en de vruchten, nooit in contact met aarde, rotten niet aan de onderkant weg.
Op een ingeburgerd systeem met veel nitraat geplaatst brengt ze gedurende vele weken regelmatig vruchten op met minimale verzorging. Het is een van de meest bevredigende teelten om met andere gemakkelijke planten te combineren.
De eerste keuze bepaalt de agenda van uw hele seizoen. De variëteiten niet-remontant (of voorjaars) geven één overvloedige oogst, geconcentreerd over twee tot drie weken in mei-juni; ze zijn perfect als u in één keer veel wilt produceren, bijvoorbeeld voor jam.
De remontanten produceren in opeenvolgende golven van juni tot de eerste vorsten, met een totaalrendement dat vaak hoger is maar over tijd verspreid. Voor een puur plezier-systeem waar u van wilt proeven terwijl het groeit, zijn dit de juiste keuze.
Enkele waardige klassiekers: de Mara des Bois remontant met wilde-aardbeiengeur, de Charlotte productief en zoet, de Gariguette vroeg en verfijnd maar niet-remontant. Kies voor gecertificeerde gezonde planten en, idealiter, kale wortels goed afgespoeld vóór inbrenging, om parasiet of aardedeeltjes nooit in uw water in te voeren.
De aardbei is een lichtslurper. Reken op minimaal zes uur direct zonlicht per dag, of horticulturele verlichting van 200 tot 300 µmol binnenshuis: daaronder blijven de vruchten schaars, klein en zuur, want het is het licht dat de suikers maakt.
Qua temperatuur geeft ze het beste tussen 15 en 25°C. Boven de 30°C stopt de vruchtzetting en worden de vruchten slap; onder de 10°C gaat de plant in rust. Dit venster verklaart waarom lente en herfst haar beste seizoenen zijn onder ons klimaat.
Laatste punt dat vaak wordt vergeten: de aardbei haat het om permanent natte wortels te hebben. Een kiezelsteenbed in getijdencyclus, dat afwisselend onder water zet en leegmaakt, is ideaal voor haar en zuurstoft de wortels bij elke cyclus.
Buiten doen bijen en wind het werk zonder dat je eraan denkt. Binnenshuis of onder een gesloten kas is het anders: zonder bestuivers geven bloemen niets, of produceren misvormd gekreukel fruit, het meest voorkomende teken van onvolledige bestuiving.
De oplossing is eenvoudig en gratis. Veeg voorzichtig met een klein kwastje of wattenstaafje van bloem naar bloem, elke twee dagen tijdens de bloei, om stuifmeel over te brengen. Een ventilator op laag toerental werkt ook prima door de lucht rond de planten in beweging te brengen.
Elke bloem blijft slechts enkele dagen vruchtbaar, dus wees regelmatig gedurende de hele bloeiperiode. Het zijn vijf minuten per dag die bepalen hoeveel en wat voor vorm je vruchten krijgen.
Zet elke aardbeienplant ongeveer 20 tot 25 centimeter uit elkaar zodat lucht en licht tussen de planten kunnen circuleren. Een te dichte aanplant houdt vocht op het blad vast en nodigt grijze schimmel uit, de nummer 1 ziekte van aardbeien.
Het doorslaggevende gebaar, degene waar bijna alle beginners mee falen: nooit de kroon begraven, dat opgezwollen hart waar de bladeren uit groeien. Begraven, het rot binnen enkele dagen weg; te hoog geplant, de kluit droogt uit en het aanslaan mislukt. Het moet exact het oppervlak van het substraat raken, niet erboven, niet eronder.
Spoel de wortels voor het planten zorgvuldig met helder water af, spreid ze uitwaaierend in het medium uit en laat het systeem dan het werk doen. In de eerste weken let u meer op het aanslaan dan op de groei: zodra de kroon goed is gefixeerd, gaat alles sneller.
De aardbei stelt hogere eisen aan voeding dan sla, en pH is zijn gevoeligste variabele. Ze houdt van een licht zuur milieu; het aquaponische compromis rond 6,5 past perfect en houdt ijzer opneembaar.
Let er nauwlettend op, want boven 7,0 blokkeert ijzer chemisch. Bladeren die vergelen terwijl de nerven groen blijven wijzen dan op een ijzergebrek, heel frequent bij aardbei; pH reguleren weten lost het meeste van de groeiproblematiek op.
Het overige komt van het systeem zelf: een rijp en goed bevolkt bassin levert nitraat, kalium en spoorelementen in voldoende hoeveelheid. Op een jong systeem geduld hebben en niet op grote opbrengsten rekenen vóór enkele maanden biofilter-uitrijping.
Drie opstelvormen domineren voor aardbeien. Het teeltbed met kleikorrels (media bed) is het veelzijdigst: het drainerr goed, houdt precies genoeg vocht vast en ontvangt de tidefase perfect. Dit is de aanbevolen keuze voor beginners.
De verticale torens en hangende goten benutten de hoogte en bieden een spectaculair effect met weinig grondoppervlak, ideaal in een kas of tegen een zonnige muur. Let er alleen op dat elke verdieping genoeg licht en water krijgt.
De NFT-techniek, een dun voedingsfilm dat door buizen circuleert, werkt ook maar vergeeft pompuitval minder, omdat oppervlakkige wortels snel uitdrogen. Welke ondersteuning u ook kiest, het doel blijft hetzelfde: wortels die vochtig zijn maar nooit verzadigd, en een inert substraat dat de pH niet doet stijgen.
Buiten volgt de aardbei de seizoenen: een piek in het voorjaar, dan voor remontanten golven die tot de eerste vorsten aanslepen. Binnenshuis onder gecontroleerde verlichting kun je de productie een groot deel van het jaar verlengen en de oogsten spreiden.
De opbrengst hangt af van de variëteit en volwassenheid van het systeem, maar een goed onderhouden plant geeft gemakkelijk enkele honderden grammen fruit per seizoen. Regelmatigheid telt zwaarder dan hoeveelheid: beter enkele gezonde aardbeiplanten dan veel dicht op elkaar staande zwakke planten die elkaar beconcurreren.
Oogst vruchten die helemaal rood zijn, bij voorkeur 's ochtends wanneer ze het geurig en stevig zijn. Te vroeg geplukt rijpen ze niet meer na het afhalen, anders dan tomaten.
Drie fouten komen voortdurend terug, en allemaal zijn ze te vermijden: het hart begraven, wat de plant vernietigt; onvoldoende licht, wat bleke en flauw smakende vruchten geeft; bestuiving binnenshuis verwaarlozen, wat resulteert in bloemen zonder fruit.
Bij ziekten loert grijsschimmel (botrytis) zodra de lucht beperkt en vochtig is: zorg voor luchtcirculatie, spreid, verwijder beschadigde vruchten onmiddellijk. Meeldauw, dat witte voelsel op bladeren, wordt voorkomen door goede luchtbeweging eerder dan door behandelingen.
Breng nooit een plant met torfkluit rechtstreeks in het systeem: je voert daarmee parasieten en fijne deeltjes in die het water troebel maken en het filter verstoppen. Het spoelen van wortels met schoon water is een onveranderlijke stap.
Het is een van de grote voordelen van de aardbei: ze vermenigvuldigt zichzelf. Na de vruchtdracht zend elke plant lange horizontale stengels uit, de uitlopers, waaraan zich jonge plantjes vormen die hun eigen wortels hebben.
Om gratis plantjes te krijgen, laat u de uitloper in een klein potje met inert substraat naast de moederplant wortelen, en snijd u de verbinding door zodra het plantje zelfstandig is. Zo vernieuwt u uw aardbeienveld elk jaar zonder iets te hoeven kopen.
Pas op voor het keerzijde: een plant die al zijn energie in uitlopers steekt, geeft minder fruit. Als u op oogst mikt, knijp u de uitlopers voortdurend af; als u op vermenigvuldiging mikt, laat u er enkele lopen. De keuze is aan u, seizoen per seizoen.
De aardbei verenigt alles wat we van aquaponie houden: een schone, sappige teelt die spectaculair is om te zien rijpen, die het aan nitraten rijke water van je vissen prachtig valoriseert. Met goede remontante variëteiten, voldoende licht, een pH rond 6,5, oog voor ijzer en een bestuivingsgebaar binnenshuis is succes bijna gegarandeerd.
Begin met enkele planten, zorg goed voor het planten van het hart, observeer de aanslag en vermenigvuldig ze via uitlopers: je krijgt snel een hoek met ruime duurzame aardbeiplanten in het hart van je systeem. Een teelt die geduld beter beloont dan welke ook, en die het water van je vissen omzet in fruit dat je tot je vingers kunt plukken, tot groot plezier van klein en groot.
Bronnen
University of Arizona, Hydroponic Strawberry Irrigation, aanbevolen pH-bereik en verschijning van ijzertekort boven pH 7
University of Arizona, Hydroponic Strawberry Pollination, bestuiving onder beschutting en oorsprong van misvormde vruchten
Illinois Extension, Hydroponic day-neutral strawberry production observations, opbrengsten gemeten per opnieuw dragend ras, EC en pH van de oplossing
Purdue University Extension, HO-238-W Measuring Daily Light Integral in a Greenhouse, Verwachte dagelijkse lichtintegraal onder een kas
Buiten, nee. Zelfs een opnieuw dragend ras stopt als het licht afneemt en het water onder 10 °C daalt, en deze pauze is nuttig: de plant kan dan haar reserves aanvullen.
Binnenshuis met gecontroleerde verlichting komt u er dicht bij. U moet dan het hele jaar door voldoende licht handhaven en akkoord gaan met oogsten die verspreid zijn in plaats van spectaculair. Reken ook op de elektriciteitskosten, die in volle winter vaak hoger zijn dan de waarde van de geproduceerde vruchten.
Kies zonder aarzeling de opnieuw dragenden. Ze produceren in golven van april tot de eerste vorst, wat u tijd geeft om een fout in de teelt te corrigeren zonder het hele seizoen verloren te gaan. Een niet-opnieuw dragend ras concentreert de hele oogst op twee tot drie weken, en een ongeluk in die periode kost u het hele jaar.
Drie oorzaken komen steeds terug, en ze zijn gemakkelijk te onderscheiden.
Denk in termen van hoeveelheid licht per dag, niet in watts. De horticulturele referentie voor aardbeien ligt rond 17 mol per vierkante meter per dag minimaal, 20 wordt beschouwd als optimaal. Bij verlichting van 14 uur komt dit overeen met ongeveer 300 µmol op blaadniveau.
In de praktijk dekt een horticulturele groeilamp op 30 of 40 cm boven de planten en 12 tot 14 uur aan gedraaid, de behoefte. Terugbrengen tot 8 uur verlichting geeft mooie groene planten die niet gaan vruchten, dit is de meest voorkomende fout.
Nee, nooit. De kroon moet net onder het oppervlak van het substraat zitten. Ondergronds krijgt het binnen enkele weken rot en de plant herstelt zich niet.
Zes tot tien planten, niet meer. De berekening is niet gebaseerd op beschikbare ruimte maar op wat het systeem kan voeden. Een bak van 300 liter met een redelijke visbelasting kan een bescheiden teeltoppervlak voeden, en aardbeien zijn veeleisender dan sla als het gaat om spoorelementen.
Een nuttige gewoonte is het behouden van een basis van bladgroenten naast de aardbeienplanten. Ze absorberen nitraatschommelingen, groeien snel en kunnen continu geoogst worden, wat het geheel stabiliseert terwijl de aardbeienplanten zich vestigen.
Tien goed gevoede planten geven veel meer op dan twintig planten die concurreren, en ze worden veel minder vaak ziek.
Aquaponie is ideaal om een grote verscheidenheid aan planten te kweken, zowel binnen als buiten. Bepaalde variëteiten passen bijzonder goed bij deze soilloze kweekwijze, met een constante aanvoer van voedingsstofrijk water.
Aquaponie combineert op harmonieuze wijze visteelt en plantenteelt in een duurzaam kringloopsysteem. Maar om deze aquatische tuin echt productief te maken, is het belangrijk te weten welke planten u moet kiezen.
De lotus is een waterplant waarvan de bloemen symbool staan voor de mooiste siervijvers. In de aquaponie is de lotus ook een waardevolle bondgenoot in een siersysteem (een vijver met goudvissen of koikarpers) dat
De zomer maakt de moestuin een machine van overvloed, en precies daar speelt het grootste voedselverlies zich af, bij gebrek aan ideeën voor de oogsten. Goed koken en bewaren wat u zelf hebt geteeld,
Uw eigen sla, kruiden en fruit telen zonder grond, binnenshuis, het hele jaar door en met versnelde groei is niet langer voorbehouden aan goed uitgeruste liefhebbers. Binnenhydrocultuur opent deze mogelijkheid voor elk huishouden, mits
Uw aquaponische sla schiet plotseling omhoog, de bladeren worden bitter en er verschijnt een bloemstengel : dit is het schieten, een verschijnsel dat in juli en augustus bijna systematisch optreedt. Goed nieuws : als
Kassen & aquaponiekits
Vind de kas of het aquaponiekit waar u altijd van gedroomd hebt ! Kant-en-klare modellen om eenvoudig te starten met aquaponie.
Wereld van PLANTEN
Zaden, substraten, meststoffen, compost en tuinbouwaccessoires voor een geslaagde groenteteelt in aquaponie.
Wereld van VISSEN
Voeding, vijvers, aquaria, wateranalyseapparatuur en diverse accessoires voor het welzijn van uw vissen.
Wereld van Uitrusting
Pompen, filters, beluchters, verwarmingen, verlichting, leidingen en accessoires om uw aquaponiesysteem uit te rusten en te beveiligen.
Wereld van OPLEIDING
Boeken en praktische opleidingen over aquaponie, agro-ecologie en voedselautonomie.
